Veel voorkomende ziektes
bij oude paarden
"Bovenstaande ziektes komen veel voor bij oude paarden. Als je denkt dat je paard last heeft van een van deze ziektes, is het belangrijk om contact op te nemen met een dierenarts."
Pleun Broeren, nutritionist
PPID - Cushing
Een typische ouderdomsaandoening
Heeft je paard een lange, krullerige vacht en moeite met verharen? Dan is de kans groot dat hij lijdt aan Cushing’s disease, beter bekend als PPID (Pituitary Pars Intermedia Dysfunction). Meer dan de helft van alle paarden ouder dan 18 jaar ontwikkelt deze aandoening in meer of mindere mate.
PPID ontstaat wanneer de hypofyse in de hersenen overactief wordt en te veel hormonen aanmaakt. Hierdoor raakt de hormonale balans van het paard verstoord, wat invloed heeft op verschillende lichaamsfuncties en kan leiden tot de typische lange, krullerige vacht die vaak bij oudere paarden met deze aandoening wordt gezien.
Symptomen
De typische krullerige vacht verschijnt meestal pas in de latere stadia van PPID, maar er zijn al veel vroegere signalen die kunnen wijzen op de aandoening:
- Verminderd presteren, je paard is slomer, heeft minder energie en kan het werk minder goed aan
- Gedragsverandering
- Veel drinken en plassen
- Hogere gevoeligheid voor infecties
- Verminderde vruchtbaarheid
- Verlies van spieren
- ‘Buikig’ model
- Abnormaal zweten
- Veranderende vacht
Of je paard ook daadwerkelijk Cushing heeft, kan een dierenarts middels een bloedonderzoek controleren.
Voeradvies voor paarden met PPID
Paarden met PPID hebben een verhoogd risico op hoefbevangenheid. Door de hormonale disbalans zijn ze veel gevoeliger voor suiker en zetmeel in hun voeding. Omdat ruwvoer het grootste deel van het rantsoen vormt, is het belangrijk om het suikergehalte van je ruwvoer te kennen. Dit kun je eenvoudig laten bepalen met een Pavo Roughage Quickscan.
Blijkt het suikergehalte te hoog (meer dan 10%), dan is het verstandig om over te stappen op een partij met een lager suikergehalte. Is dat niet mogelijk, dan kun je het hooi weken in lauwwarm water (ongeveer 30–60 minuten). Hierdoor kan het suikergehalte tot de helft afnemen. Wanneer het ruwvoer echter helemaal niet geschikt is, kan het nodig zijn om (gedeeltelijk) over te stappen op ruwvoervervangers, zoals Pavo 18Plus Fibre of Pavo SpeediBeet.
Bij het kiezen van een krachtvoer is het belangrijk om te kiezen voor een laag-suikerformule, zoals Pavo 18Plus Sensitive, of voor een balancer zoals Pavo 18Plus Vital. Naast een passend voer kun je je PPID-paard extra ondersteunen met Pavo 18Plus Cushin. Dit supplement bevat een combinatie van kruiden en plantenextracten die bijdragen aan een goede hormonale balans en een sterke weerstand bij oudere paarden.
Hoewel Cushing (PPID) niet kan worden genezen, kunnen de langetermijngevolgen goed worden beperkt met de juiste medicatie in combinatie met een aangepast voermanagement.
Hoefbevangenheid
Let op de suikers in het rantsoen van je paard
Omdat oudere paarden vaak moeite hebben met het verteren van suikers en zetmeel, lopen ze een groter risico op hoefbevangenheid. Dit is een zeer pijnlijke ontsteking in de hoef, die ontstaat door een verstoring van de stofwisseling.
De ontsteking veroorzaakt warmte, zwelling en hevige pijn, meestal in de voorhoeven. Heeft je paard eerder last gehad van hoefbevangenheid, dan blijft hij extra gevoelig voor nieuwe aanvallen in de toekomst.
Symptomen
Een paard met hoefbevangenheid probeert de druk op de voorbenen te verlichten door zijn gewicht naar achteren te verplaatsen. Vaak zet het de achterbenen verder onder het lichaam en strekt het de voorbenen naar voren om de pijn te verminderen. In ernstigere gevallen beweegt het paard nauwelijks nog of gaat vaker liggen om de pijn te ontzien.
Bij een zware vorm van hoefbevangenheid kan het hoefbeen losraken van de hoefwand, waardoor het zijn steun verliest en kantelt. In extreme gevallen kan de punt van het hoefbeen zelfs tegen of door de zool drukken – een zeer pijnlijke en ernstige situatie.
Paarden en pony’s met PPID (Cushing) zijn extra gevoelig voor hoefbevangenheid. Het is daarom belangrijk om deze dieren nauwlettend in de gaten te houden en snel in te grijpen bij de eerste signalen van pijn of kreupelheid.
Paarden en pony’s met de ziekte van Cushing zijn extra gevoelig voor hoefbevangenheid.
Advies bij hoefbevangenheid
Heb je het vermoeden dat je paard hoefbevangen is? Neem dan altijd direct contact op met je dierenarts. Een snelle diagnose en behandeling zijn cruciaal om blijvende schade te voorkomen.
In overleg met je dierenarts kun je daarnaast de volgende richtlijnen volgen:
Beperk de suikers in het voer. Geef alleen suikerarm ruwvoer en vermijd weidegang. Laat het ruwvoer analyseren; het suikergehalte mag niet hoger zijn dan 10%.
Is het suikergehalte te hoog, week het hooi dan zoals eerder beschreven (30–60 minuten in lauwwarm water) of kies voor veilige ruwvoervervangers zoals Pavo 18Plus Fibre of Pavo FibreNuggets.Stop met krachtvoer. Vervang dit tijdelijk door een vitaminen- en mineralenbalancer, zoals Pavo 18Plus Vital, zodat je paard toch alle essentiële voedingsstoffen binnenkrijgt.
Zorg voor comfort. Zet je paard bij voorkeur op een zachte, vochtige ondergrond, zoals nat zand of modder. Dit helpt de hoeven te koelen en vermindert de druk op de ontstoken delen.
Overleg over pijnstilling en hoefverzorging. Bespreek samen met je dierenarts en hoefsmid welke behandeling, pijnverlichting en hoefondersteuning het beste zijn om je paard zo comfortabel mogelijk te houden.
Preventie
Het spreekt voor zich dat hoefbevangenheid voorkomen altijd beter is dan het moeten behandelen. Met de juiste aanpak kun je het risico aanzienlijk verkleinen.
Tips om het risico op hoefbevangenheid te verminderen
Introduceer weidegang geleidelijk. Als je je oudere paard weer op de wei wilt zetten, begin dan heel rustig – bijvoorbeeld met één uur per dag – en bouw de weidetijd stapsgewijs op.
Kies het juiste moment van de dag. Laat je paard bij voorkeur in de vroege ochtend grazen, wanneer het fructaangehalte (suiker in gras) nog laag is. Let op: na een nachtvorst stijgt het suikergehalte sterk, dus dan is weidegang voor gevoelige paarden niet aan te raden.
Vermijd kale weides. Kort, schraal gras bevat vaak juist meer suiker en verhoogt daardoor het risico op hoefbevangenheid.
Voer eerst ruwvoer vóór het weiden. Geef je paard bijvoorbeeld Pavo 18Plus Fibre, Pavo SpeediBeet of Pavo FibreBeet voordat hij de wei in gaat. Zo gaat hij met een volle maag naar buiten en eet minder gras.
Pas het krachtvoer aan. Als je paard weidegang krijgt, verminder dan de hoeveelheid krachtvoer om te voorkomen dat hij te veel energie (en suikers) binnenkrijgt.
Beperk de grasopname met stripbegrazing. Gebruik afrastering om de weide in stroken te verdelen en verplaats de draad dagelijks. Zo krijgt je paard telkens een beetje vers gras, zonder dat hij zich overeet.
EOTHR
Pijnlijke tanden
Het is belangrijk het gebit van je paard minstens twee keer per jaar te laten controleren door een erkende paardentandarts of dierenarts. Regelmatige gebitsverzorging helpt om problemen vroegtijdig op te sporen en pijn of complicaties te voorkomen. Een veelvoorkomende gebitsaandoening bij oudere paarden is Equine Osteoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis (EORTH), een zeer pijnlijke aandoening waarbij het tandweefsel wordt aangetast en ontstekingen ontstaan.
Symptomen
EORTH veroorzaakt pijn aan de voortanden (snijtanden) en soms ook aan de hoektanden. Je kunt de aandoening herkennen aan subtiele veranderingen in gedrag of eetgedrag, zoals:
Moeite met bijten. Je kunt dit testen met de ‘worteltest’: laat je paard op een wortel bijten. Lukt dat niet of zichtbaar moeizaam, laat dan het gebit controleren.
Minder sociaal gedrag of zich afzonderen van de kudde.
Moeite met kauwen of traag eten.
Overmatig speekselen (kwijlen).
Zichtbare zwellingen of bultjes op het tandvlees rondom de voortanden.
Omdat paarden vaak pijn slecht laten zien, kan EORTH in eerste instantie lastig te herkennen zijn. Regelmatige gebitscontroles zijn daarom essentieel om gebitsproblemen tijdig op te sporen en ervoor te zorgen dat je senior comfortabel en pijnvrij blijft.
Behandeling
EOTRH tast de wortels van de snijtanden en hoektanden aan. Hierbij worden de tandwortels langzaam afgebroken, waarop het lichaam reageert door overtollig cement aan te maken. Dit zorgt voor pijnlijke, vervormde tanden. De aandoening kan één, enkele of zelfs alle voortanden treffen, en het verloop is vaak onvoorspelbaar. EOTRH kan in een vroeg stadium worden vastgesteld met behulp van röntgenfoto’s. Daarbij zijn veranderingen al zichtbaar voordat er uitwendig iets te zien is. Helaas bestaat er geen genezende behandeling; de enige effectieve oplossing is het verwijderen van de aangetaste tanden. Dit gebeurt onder zware sedatie en adequate pijnstilling.
De oorzaak van EOTRH is nog niet precies bekend. De aandoening komt vooral voor bij oudere paarden, met name bij IJslanders, Fjorden en Shetlanders, al kunnen ook andere rassen worden getroffen. Soms wordt er een verband gelegd met Cushing (PPID), maar dit is wetenschappelijk niet aangetoond.
Ook zonder zijn snijtanden kan je oudje eigenlijk prima functioneren. Hooi en langer gras kan een paard prima met zijn lippen en kaakranden naar binnen werken en vermalen. Alleen kort gras is lastig. Bij EOTRH is tijdig ingrijpen belangrijk om ervoor te zorgen dat je paard pijnvrij van zijn oude dag kan genieten.
Algehele malaise
Wat als je paard niet zo lekker in z'n vel zit?
Heb je het idee dat je paard niet helemaal in zijn gewone doen is? Als hij sloom oogt, lichaamsconditie verliest of gewoon niet fit lijkt, is het belangrijk om je dierenarts een volledig onderzoek en eventueel een bloedtest te laten uitvoeren. Veel (leeftijdsgerelateerde) aandoeningen ontwikkelen zich geleidelijk, en vroegtijdige opsporing kan veel verschil maken in het voorkomen van verdere achteruitgang.
Wanneer onderliggende medische oorzaken zijn uitgesloten, is het verstandig om eens kritisch te kijken naar het voer en management van je paard. Voeding speelt namelijk een grote rol bij het herstellen van vitaliteit en het helpen van je senior om zich weer fitter en gezonder te voelen.
Om je oudere paard een extra boost te geven voor zijn algemene welzijn, weerstand en spijsvertering, kun je denken aan producten zoals Pavo AhiFlower Oil, Pavo HealthBoost of Pavo GutHealth. Deze ondersteunen het lichaam op natuurlijke wijze en helpen je paard om zich weer op zijn best te voelen.
Recommended products
